ઈરાનીઓ રોટલી પણ EMI પર લેવા મજબૂર થયા:અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધની અસર, તેલ 430% અને ઇંડા 345% મોંઘા થયા

મેં મોહલ્લાની દુકાનમાંથી ઉધાર રાશન લીધું. બીજા દિવસે પૈસા આપવા ગયો તો બિલ બમણું થઈ ગયું હતું.’ તેહરાનના 52 વર્ષીય સરકારી કર્મચારી મહેદીની આ વાત ઈરાનમાં મોંઘવારીની તસવીર રજૂ કરે છે. તેહરાન, ઇસ્ફહાન, અહવાઝ અને મશહદના લોકો સાથે વાત કરતાં જાણવા મળ્યું કે તેમના અવાજમાં હવે બોમ્બ કરતાં રસોડાનો ડર વધુ દેખાઈ રહ્યો છે. મહેદીએ જણાવ્યું કે મોંઘવારી એટલી વધી ગઈ છે કે હવે પગાર મહિનાની વચ્ચે જ પૂરો થઈ જાય છે. ઘણા વિસ્તારોમાં પરિસ્થિતિ એવી થઈ ગઈ છે કે લોકો રોટલી, રાશન અને સુપરમાર્કેટ પેકેજ પણ EMI પર ખરીદી રહ્યા છે. ઇઝરાયેલ અને અમેરિકાના હુમલાઓ પછી કેટલાક ઇરાનીઓને લાગ્યું હતું કે સરકાર પડી જશે, પરંતુ એવું થયું નહીં. હવે સરકાર સમર્થક હોય કે વિરોધી, બધા યુદ્ધ, મોંઘવારી અને અનિશ્ચિતતાથી તૂટી રહ્યા છે. યુદ્ધ પછી દેશમાં કુકિંગ ઓઇલ 430%, ઇંડા 345%, ચોખા 287% અને દૂધ 139% સુધી મોંઘા થઈ ગયા છે. હવે વિરોધીઓ બોલ્યા- વાતચીત જ દેશ બચાવવાનો છેલ્લો રસ્તો ઘણા હવે યુદ્ધને પરિવર્તનનો માર્ગ માનતા નથી. તેઓ વાતચીતને દેશ બચાવવાનું છેલ્લું સાધન સમજવા લાગ્યા છે. સરકાર વિરોધી તેહરાનની 44 વર્ષીય પર્યાવરણ નિષ્ણાત લીડાએ કહ્યું કે તેઓ વાતચીતના પક્ષમાં છે. તેમનું કહેવું છે કે ઈરાને ઘણા જીવ ગુમાવ્યા. માળખાકીય સુવિધાઓ તૂટી. યુદ્ધ દેશના હિતમાં નથી. વિશ્લેષક એલીના મતે, વિરોધીઓ માટે આ કડવો હિસાબ કરવાનો સમય છે. તેમને સ્વીકારવું પડી રહ્યું છે કે અપેક્ષાઓથી વિપરીત આ શાસન ટકી રહ્યું. ઇન્ટરનેટ પાછું આવ્યું તો ખબર પડી કે ઘરના 12 લોકો માર્યા ગયા છે ઈરાનમાં યુદ્ધ શરૂ થતાં જ ઇન્ટરનેટ બંધ થઈ ગયું હતું. મે મહિનાના અંત સુધી લોકો દુનિયાથી અને એકબીજાથી પણ કપાયેલા રહ્યા. જ્યારે ઇન્ટરનેટ પાછું આવ્યું, ત્યારે રાહત ન મળી. સોશિયલ મીડિયા પર તૂટેલા ઘરો, વિખૂટા પડેલા પરિવારો અને ભયની વાર્તાઓ ઉમટી પડી. આમાં હામીદ મિર્ઝાઈની વાર્તા સૌથી દર્દનાક છે. તેમણે લખ્યું કે માર્ચમાં તેહરાનના રેસાલત સ્ક્વેર પર ઇઝરાયેલી હુમલો થયો. જેમાં તેમની પત્ની, માતા-પિતા સહિત 12 લોકો માર્યા ગયા. આ માહિતી તેમને ઇન્ટરનેટ શરૂ થયા પછી મળી શકી. ફાર્મસીઓ દવાઓ પણ રાશનની જેમ આપી રહી છે યુદ્ધ પહેલાથી જ મોંઘવારીથી ઝઝૂમી રહ્યું છે ઈરાન ઈરાનમાં વધતી મોંઘવારી અને ચલણ સંકટ સામે ડિસેમ્બર 2025માં હજારો લોકો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. આ વિરોધ પ્રદર્શનને કારણે સેન્ટ્રલ બેંકના પ્રમુખ મોહમ્મદ રઝા ફરઝીને પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું હતું. રાજધાની તેહરાનના સાદી સ્ટ્રીટ અને ગ્રાન્ડ બજાર વિસ્તારમાં વેપારીઓ અને દુકાનદારોએ પ્રદર્શન કર્યું હતું. મોંઘવારી સામે ઇસ્ફહાન, શિરાઝ અને મશહદ જેવા મોટા શહેરોમાં પણ વિરોધ પ્રદર્શનો થયા. પ્રદર્શનો તે સમયે તેજ બન્યા, જ્યારે ઈરાનની મુદ્રા રિયાલ ડોલરની સરખામણીમાં રેકોર્ડ નીચલા સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી. આનાથી ખાવા-પીવાની વસ્તુઓ અને રોજિંદા સામાનની કિંમતો ઘણી વધી ગઈ હતી. ઈરાનના સરકારી આંકડા મુજબ, ડિસેમ્બર 2025માં મોંઘવારી દર 42 ટકાથી વધુ રહ્યો, જ્યારે ખાવા-પીવાની વસ્તુઓની કિંમતો 70 ટકાથી વધુ વધી ચૂકી હતી.