તમારા બાળકને પણ દૂરનું દેખાતું નથી?:માતા-પિતાની 10 મોટી ભૂલો બાળકની આંખો ખરાબ થવા માટે જવાબદાર, જાણો AIOSની ગાઇડલાઇન અને 10 સાવચેતીઓ

આજકાલ બાળકોનો મોટાભાગનો સમય મોબાઈલ, ટેબ્લેટ અને ટીવી સ્ક્રીન સામે પસાર થાય છે. તેમની આઉટડોર એક્ટિવિટી ઓછી થઈ રહી છે. આ બદલાતી જીવનશૈલીની અસર તેમની આંખો પર પણ પડી રહી છે. આના કારણે માયોપિયા (દૂરનું ઓછું દેખાવું)ના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. ‘નેશનલ લાઇબ્રેરી ઓફ મેડિસિન’ના એક અભ્યાસ મુજબ, 2050 સુધીમાં વિશ્વની અડધાથી વધુ વસ્તીને ચશ્મા પહેરવા પડી શકે છે. ભારતમાં શહેરી વિસ્તારોમાં લગભગ 14% બાળકોને માયોપિયા છે, જ્યારે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પણ છેલ્લા એક દાયકામાં કેસોમાં ઝડપથી વધારો થયો છે. આ જ ખતરાને ધ્યાનમાં રાખીને ‘ઓલ ઇન્ડિયા ઓપ્થેલ્મોલોજિકલ સોસાયટી’ (AIOS) એ બાળકોમાં માયોપિયાને અટકાવવા અને મેનેજમેન્ટને લઈને નેશનલ ગાઈડલાઈન જાહેર કરી છે. તેમાં આંખોની નિયમિત તપાસ, સ્ક્રીન ટાઈમ ઓછો કરવા અને દરરોજ ઓછામાં ઓછા બે કલાક આઉટડોર એક્ટિવિટી જેવા ઉપાયો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. તેથી આજે ‘કામના સમાચાર’ માં જાણીશું કે- નિષ્ણાત- ડૉ. રીના અગ્રવાલ, સીનિયર કન્સલ્ટન્ટ, ઓપ્થેલ્મોલોજી, શ્રી બાલાજી એક્શન મેડિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, દિલ્હી પ્રશ્ન- નાના બાળકોમાં વધતો માયોપિયા ‘પબ્લિક હેલ્થ ઇશ્યૂ’ શા માટે બની રહ્યો છે? જવાબ- તેનું સૌથી મોટું કારણ નાની ઉંમરે માયોપિયાની શરૂઆત, ઝડપથી વધતો સ્ક્રીન ટાઈમ અને ઘટતી આઉટડોર એક્ટિવિટી છે. તેની અસર બાળકોના અભ્યાસ અને ભવિષ્યની ઉત્પાદકતા પર પણ પડે છે. સાથે જ હેલ્થ સિસ્ટમ પર આર્થિક બોજ પણ વધે છે. તેથી આ સમસ્યા વ્યક્તિગત સ્તરથી આગળ વધીને પબ્લિક હેલ્થ ઇશ્યૂનો વિષય બની ગઈ છે. પોઈન્ટર્સથી સમજીએ- પ્રશ્ન- AIOS (ઓલ ઇન્ડિયા ઑપ્થેલ્મોલોજિકલ સોસાયટી) એ શું ચેતવણી આપી છે? જવાબ- AIOS એ કહ્યું છે કે, બાળકોમાં માયોપિયાનું જોખમ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. તેનું કારણ બદલાતી જીવનશૈલી (જેમ કે વધુ મોબાઇલ-સ્ક્રીનનો ઉપયોગ અને બહાર રમવાની ઓછી આદત) છે. બચાવ માટે શાળા, વાલીઓ અને હેલ્થ સિસ્ટમ ત્રણેયે મળીને કામ કરવું પડશે. AIOS અનુસાર, જો આ સમસ્યાને હમણાં નિયંત્રિત કરવામાં નહીં આવે, તો આગળ જતાં બાળકોમાં આંખની ગંભીર સમસ્યાઓ અને દૃષ્ટિ સંબંધિત જટિલતાઓનું જોખમ થઈ શકે છે. પ્રશ્ન- AIOS એ કઈ ગાઈડલાઈન જાહેર કરી છે? જવાબ- તેમાં બાળકોમાં વધતા માયોપિયાને રોકવા અને નિયંત્રિત કરવા માટે જરૂરી સલાહ આપવામાં આવી છે. ગ્રાફિકમાં જોઈએ- ગાઈડલાઈનમાં માયોપિયા કંટ્રોલ કરવા માટે કેટલાક મેડિકલ ઓપ્શન્સ પણ જણાવવામાં આવ્યા છે. જેમ કે- પરંતુ આનો ઉપયોગ ફક્ત ડોક્ટરની સલાહ લીધા પછી જ કરવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે. પ્રશ્ન- માયોપિયા શું છે? જવાબ- માયોપિયા એટલે કે નજીકની દૃષ્ટિની ખામી. આ આંખોની એક સામાન્ય સમસ્યા છે. પ્રશ્ન- શું આ ફક્ત ‘ચશ્મા લાગવાની’ સમસ્યા છે કે ગંભીર બીમારી પણ બની શકે છે? જવાબ- માયોપિયા ફક્ત ચશ્મા પહેરવા સુધી સીમિત સમસ્યા નથી. સામાન્ય કિસ્સાઓમાં તેને ચશ્મા અથવા કોન્ટેક્ટ લેન્સથી સરળતાથી મેનેજ કરી શકાય છે. જ્યારે જો તે વધુ વધી જાય, તો તે આંખોની ગંભીર બીમારીઓનું કારણ બની શકે છે. પ્રશ્ન- બાળકોમાં માયોપિયા આટલી ઝડપથી કેમ વધી રહ્યો છે? જવાબ- બાળકોમાં માયોપિયા વધવાનું મુખ્ય કારણ આજની બદલાતી જીવનશૈલી છે. ખાસ કરીને સ્ક્રીન ટાઈમ વધુ અને આઉટડોર એક્ટિવિટી ઘટવાને કારણે આવું થઈ રહ્યું છે. આંખોનો વિકાસ બાળપણમાં થાય છે. આ દરમિયાન અનહેલ્ધી જીવનશૈલીને કારણે માયોપિયાનું જોખમ વધી શકે છે. પ્રશ્ન- કયા બાળકોમાં માયોપિયાનું જોખમ વધુ હોય છે? જવાબ- કેટલાક બાળકોને માયોપિયાનું જોખમ વધુ હોય છે. ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- માયોપિયા કેટલું ખતરનાક હોઈ શકે છે? જવાબ- સામાન્ય માયોપિયા સામાન્ય રીતે માત્ર ચશ્મા પૂરતું મર્યાદિત રહે છે, પરંતુ વધુ પાવર (હાઈ માયોપિયા) હોવા પર તે ઘણી ગંભીર જટિલતાઓનું કારણ બની શકે છે. પ્રશ્ન- શું માયોપિયા ઠીક પણ થઈ શકે છે? જવાબ- માયોપિયાને સંપૂર્ણપણે 'ઠીક' (રિવર્સ) કરવું સામાન્ય રીતે શક્ય નથી, કારણ કે તે આંખની રચના (લંબાઈ અથવા કોર્નિયાના વળાંક) સાથે સંકળાયેલું હોય છે. પરંતુ તેને નિયંત્રિત અને વ્યવસ્થાપિત કરી શકાય છે. પ્રશ્ન- માયોપિયાની સારવાર શું છે? જવાબ- માયોપિયાની કોઈ 'એક કાયમી સારવાર' નથી, જે તેને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરી દે. જોકે, યોગ્ય મેનેજમેન્ટથી ચશ્માનો પાવર કંટ્રોલ કરી શકાય છે. કોઈપણ સારવાર જાતે ન કરો. ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે. પ્રશ્ન- કેવી રીતે ઓળખશો કે બાળકને માયોપિયા થઈ રહ્યો છે? જવાબ- તેના માટે કેટલાક સંકેતો પર ધ્યાન આપો. ગ્રાફિકમાં બધા સંકેતો જોઈએ- પ્રશ્ન- બાળકની કઈ ફરિયાદો કે બાબતો પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે? જવાબ- બાળકોમાં માયોપિયાની સમસ્યા વધવાની સાથે ઘણીવાર શરૂઆતી લક્ષણો દેખાવા લાગે છે. ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- બાળકોમાં માયોપિયા વિકસિત થવા માટે માતા-પિતાની કઈ ભૂલો જવાબદાર છે? જવાબ- બાળકોમાં માયોપિયા વધવા પાછળ માતા-પિતાની કેટલીક સામાન્ય ભૂલો પણ મોટું કારણ બની શકે છે. ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- માતા-પિતાએ કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ? જવાબ- હેલ્ધી લાઇફસ્ટાઇલ અને સમયસર તપાસથી તેને મોટાભાગે નિયંત્રિત કરી શકાય છે. જેમ કે- પ્રશ્ન- નાના બાળકો માટે આઉટડોર એક્ટિવિટી શા માટે જરૂરી છે? જવાબ- રમવું એ માત્ર મનોરંજન નથી, તે બાળકોના મૂળભૂત વિકાસની જરૂરિયાત છે. બહાર રમવાથી માત્ર શરીર જ નહીં, પરંતુ આંખો, મગજ અને ભાવનાત્મક સ્વાસ્થ્યનો પણ સંતુલિત વિકાસ થાય છે. આંખ શારીરિક વિકાસ મગજ અને શીખવા પર અસર ભાવનાત્મક અને સામાજિક વિકાસ પ્રશ્ન- બાળકોનો સ્ક્રીન ટાઈમ કેવી રીતે ઓછો કરવો? જવાબ- સ્ક્રીન ટાઈમ ઓછો કરવા માટે સ્માર્ટ રૂટિન અને વર્તનમાં ફેરફાર જરૂરી છે. જો યોગ્ય રીતો અપનાવવામાં આવે, તો બાળકો આપમેળે સ્ક્રીનથી દૂર થવા લાગે છે. પોઈન્ટર્સમાં જોઈએ-