5 મહિનામાં પ્રથમ વખત 4%ની નજીક પહોંચી મોંઘવારી:મે મહિનામાં વધીને 3.93% થઈ, ખાદ્યપદાર્થો અને પરિવહન મોંઘા થવાથી દબાણ વધ્યું

દેશમાં છૂટક મોંઘવારીની ગતિ ફરી એકવાર વધી ગઈ છે. મે મહિનામાં તે વધીને 3.93% પર પહોંચી ગઈ છે, જે એપ્રિલમાં 3.48% હતી. છેલ્લા 5 મહિનામાં આ પહેલીવાર છે જ્યારે છૂટક મોંઘવારી રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના મધ્યમ-ગાળાના લક્ષ્ય 4%ની ખૂબ નજીક પહોંચી ગઈ છે. 5 મહિનામાં પહેલીવાર 4%ની નજીક પહોંચી મોંઘવારી 2026ની શરૂઆતમાં મોંઘવારી દર ઘણો ઓછો હતો. જાન્યુઆરીમાં તે 2.74%ના સ્તર પર હતી, જે મે સુધી સતત વધતા 3.93% પર આવી ગઈ છે. ગયા મહિને એટલે કે એપ્રિલની સરખામણીમાં મે મહિનામાં છૂટક મોંઘવારીમાં 0.75%નો વધારો નોંધાયો છે. માસિક ધોરણે કિંમતોમાં આવેલો આ ઉછાળો છેલ્લા 16 મહિનામાં સૌથી ઝડપી છે, જે દર્શાવે છે કે બજારમાં સતત ભાવ દબાણ વધી રહ્યું છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ખાવા-પીવાની વસ્તુઓ વધુ મોંઘી થઈ આ વખતે પણ મોંઘવારી વધવા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ ખાવા-પીવાની વસ્તુઓના ભાવમાં આવેલી તેજી છે. મે મહિનામાં કન્ઝ્યુમર ફૂડ ઇન્ફ્લેશન વધીને 4.78% પર પહોંચી ગયું, જે એપ્રિલમાં 4.2% હતું. ખાસ વાત એ છે કે શહેરોની સરખામણીમાં ગ્રામીણ ભારતમાં ખાદ્ય મોંઘવારી દર વધુ રહ્યો. મે મહિનામાં ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ફૂડ ઇન્ફ્લેશન 4.85% નોંધાયું, જ્યારે શહેરી કેન્દ્રોમાં આ આંકડો 4.66% રહ્યો. સોનાની કિંમતોમાં તેજીથી જ્વેલરી 56%થી વધુ મોંઘી થઈ આ વખતે કોમોડિટી અને ડિસ્ક્રિશનરી (બિન-જરૂરી) ખર્ચાઓમાં સૌથી મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. જ્વેલરી અને કિંમતી ધાતુઓ ધરાવતી પર્સનલ ઇફેક્ટ્સ કેટેગરીના ફુગાવાના દરમાં રેકોર્ડ 56.35%નો વધારો થયો છે. આ મોંઘવારીના સમગ્ર બાસ્કેટમાં સૌથી ઝડપથી વધતો ઘટક બની ગયો છે. જો મોંઘવારી વધશે તો RBI વ્યાજ દરોમાં 0.50% સુધીનો વધારો કરી શકે છે મોંઘવારીના આ નવા આંકડાઓથી RBIની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)ની ચિંતાઓ વધી શકે છે. ઘણા અર્થશાસ્ત્રીઓએ પહેલેથી જ ચેતવણી આપી છે કે ઇંધણની વધતી કિંમત, સપ્લાયમાં અવરોધો અને ખરાબ હવામાનને કારણે ખાદ્ય કિંમતો પર જોખમ યથાવત છે. જો મોંઘવારી આ જ રીતે ઊંચા સ્તરે જળવાઈ રહેશે, તો RBI રેપો રેટમાં 0.50% સુધીનો વધારો કરી શકે છે. નબળા ચોમાસાનો ડર, દર 5%ને પાર જઈ શકે છે આવનારા દિવસોમાં મોંઘવારીનો આઉટલુક ક્રૂડ ઓઇલની વધતી કિંમતો અને હવામાનના જોખમોને કારણે ઘણો અનિશ્ચિત બની ગયો છે. જો દેશમાં ચોમાસું નબળું રહે છે અથવા અલ નીનોની ગંભીર અસર જોવા મળે છે, તો ખાદ્ય પદાર્થોની કિંમતો વધુ વધી શકે છે. બીજી તરફ, વૈશ્વિક સ્તરે મોંઘા તેલનો બોજ જો ઘરેલું ઇંધણની કિંમતો પર નાખવામાં આવે છે, તો છૂટક મોંઘવારી દર 5%ને પાર પણ જઈ શકે છે. નોલેજ બોક્સ: શું હોય છે CPI અને RBI નો ટોલરન્સ બેન્ડ? મોંઘવારી કેવી રીતે વધે-ઘટે છે? મોંઘવારીનું વધવું-ઘટવું પ્રોડક્ટની માંગ-પુરવઠા પર આધાર રાખે છે. જો લોકો પાસે પૈસા વધુ હશે તો તેઓ વધુ વસ્તુઓ ખરીદશે. આનાથી વસ્તુઓની માંગ વધશે અને પુરવઠો ન હોવાને કારણે તેની કિંમત વધશે. જ્યારે જો માંગ ઓછી હશે અને પુરવઠો વધુ હશે તો મોંઘવારી ઓછી થશે. 3.93% મોંઘવારી દરનો શું અર્થ છે? 1. સરખામણી ગયા વર્ષ સાથે થાય છે (વર્ષ-દર-વર્ષ) જ્યારે આપણે કહીએ છીએ કે મે 2026માં મોંઘવારી 3.93% છે, તો તેનો અર્થ એ છે કે આપણે તેની સરખામણી મે 2025 સાથે કરી રહ્યા છીએ. આ આખા એક વર્ષનો ફેરફાર છે. 3.93% એક સરેરાશ નંબર છે જેને 'કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ' કહેવાય છે. આમાં તમારા જીવનની સેંકડો વસ્તુઓ શામેલ છે: 2. ₹100ની વસ્તુ હવે ₹103.93ની થઈ ગઈ એનું ગણિત ખૂબ જ સીધું છે. જો મે 2025 માં તમે કોઈ સામાન જેમ કે રાશન ₹100માં ખરીદ્યું હતું, તો તે જ સામાન મે 2026માં ₹103.93નો થઈ ગયો છે.