ઓફિસનું AC તમારા માટે બનશે માથાનો દુખાવો!:ડોક્ટર પાસેથી સમજો વિજ્ઞાન, ઓફિસમાં ચા-કોફી ઓછી પીઓ; 7 સંકેતોને અવગણશો નહીં

ગરમી અને ઉમસના વાતાવરણમાં ઓફિસનું AC રાહતનો શ્વાસ આપે છે. પરંતુ આ જ ઠંડું વાતાવરણ ડિહાઇડ્રેશનનું કારણ પણ બની શકે છે. ACની ઠંડકમાં તરસનો અહેસાસ ઓછો થાય છે, જ્યારે શરીર સતત ભેજ ગુમાવતું રહે છે. જો આવા સમયે વારંવાર ચા-કોફી પી રહ્યા હો તો ડિહાઇડ્રેશનનું જોખમ વધુ વધી જાય છે. એનું પરિણામ એ આવે છે કે દિવસ પૂરો થતાં થતાં માથાનો દુખાવો, થાક અને સુસ્તી અનુભવવા લાગે છે. તેથી ડિહાઇડ્રેશનના શરૂઆતી સંકેતોને ઓળખવા અને સમયસર સાવચેતી રાખવી ખૂબ જ જરૂરી છે. તેથી ‘કામના સમાચાર’ માં જાણીશું કે- નિષ્ણાત: ડૉ. સંચયન રોય, સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ, ઇન્ટરનલ મેડિસિન, અપોલો સ્પેક્ટ્રા હોસ્પિટલ, દિલ્હી પ્રશ્ન- શું પરસેવો આવ્યા વિના પણ શરીરમાં પાણીની કમી થઈ શકે છે? જવાબ- હા, આ ખૂબ સામાન્ય છે. ખરેખર, એર કન્ડિશન્ડ વાતાવરણમાં શરીર પરસેવો બનાવતું નથી. તેમ છતાં શરીરમાં પાણીની કમી થઈ શકે છે. આને પોઈન્ટર્સથી સમજો- આ બધા કારણોસર પરસેવો નીકળ્યા વિના પણ ડિહાઇડ્રેશન થઈ શકે છે. પ્રશ્ન- ઓફિસમાં ACની હવા શરીર પર શું અસર કરે છે? જવાબ- એર કંડિશન્ડ રૂમની હવા સૂકી હોય છે. તેથી ત્વચા અને શ્વસનતંત્રમાંથી બાષ્પીભવન વધી જાય છે. આને ટ્રાન્સએપિડર્મલ વોટર લોસ કહેવાય છે. પ્રશ્ન- AC માં રહેવાથી તરસ ઓછી કેમ લાગે છે? જવાબ- સામાન્ય રીતે તરસનો અહેસાસ ત્યારે વધે છે, જ્યારે શરીરનું તાપમાન અને પરસેવો વધે છે, પરંતુ AC ના ઠંડા વાતાવરણમાં આ ટ્રિગર નબળું પડી જાય છે. તેથી મગજને આ સંકેત મળતો જ નથી કે શરીર પાણી ગુમાવી રહ્યું છે, તેને પાણીની જરૂર છે. પ્રશ્ન- કેવી રીતે ઓળખશો કે તમે AC ને કારણે ડિહાઇડ્રેટ થઈ રહ્યા છો? જવાબ- કેટલાક સામાન્ય સંકેતોથી ઓળખી શકાય છે કે AC ને કારણે ડિહાઇડ્રેશન થઈ રહ્યું છે. ગ્રાફિકમાં જુઓ- પ્રશ્ન- શું ઓછું પેશાબ અથવા ઘેરા રંગનું પેશાબ પણ ડિહાઇડ્રેશનનો સંકેત છે? જવાબ- હા, જ્યારે શરીરમાં પાણીની કમી હોય છે, ત્યારે કિડની પાણી બચાવવા માટે પેશાબને વધુ સાંદ્ર કરી દે છે. તેને વિગતવાર સમજો- પ્રશ્ન- કયા લોકો માટે લાંબા સમય સુધી ઓફિસના ACમાં બેસવું વધુ જોખમી છે? જવાબ- કેટલાક લોકો માટે એસીની ઠંડી અને સૂકી હવા શરીર માટે વધુ નુકસાનકારક હોઈ શકે છે. તેમને ડિહાઇડ્રેશન, એલર્જી અને શ્વાસ સંબંધિત સમસ્યાઓનું જોખમ રહે છે. ગ્રાફિકમાં જુઓ- પ્રશ્ન- શું વધુ કોફી-ચા પીવાથી પણ ડિહાઇડ્રેશનનું જોખમ વધે છે? જવાબ- હા, વધુ માત્રામાં કોફી-ચા પીવાથી ડિહાઇડ્રેશનનું જોખમ વધી શકે છે. પ્રશ્ન- ACમાં કેટલા પ્રમાણમાં પાણી પીવું જોઈએ? જવાબ- ACમાં રહેવાથી તરસ ઓછી લાગે છે. તેથી પાણી ‘તરસના હિસાબે’ નહીં પણ પ્લાન કરીને પીવું જોઈએ. પ્રશ્ન- પાણી પૂરતું છે કે ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ પણ લેવા જોઈએ? જવાબ- મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં માત્ર પાણી પૂરતું હોય છે. તેને આ રીતે સમજો- પ્રશ્ન- શું વચ્ચે-વચ્ચે એસી હોલમાંથી બહાર નીકળવું જરૂરી છે? જવાબ- હા, નાના-નાના બ્રેક (5-10 મિનિટ) લઈને થોડી વોક કરવી બ્લડ સર્ક્યુલેશન, આંખો અને માનસિક તાજગી માટે સારું છે. પરંતુ એ ધ્યાન રાખો કે તેનાથી શરીરને ટેમ્પરેચર શોક ન લાગે. પ્રશ્ન- ACના નુકસાનને ઓછું કરવા માટે શું સાવચેતીઓ રાખવી જોઈએ? જવાબ- કેટલાક સરળ ઉપાયો અપનાવીને ACથી થતા નુકસાનને મોટાભાગે ઓછું કરી શકાય છે. ગ્રાફિકમાં જુઓ- ACમાં ડિહાઇડ્રેશન સંબંધિત મિથ્સ અને ફેક્ટ્સ ગેરસમજ- ડિહાઇડ્રેશન માત્ર ગરમીમાં જ થાય છે. હકીકત- ડિહાઇડ્રેશન ઠંડા, AC વાળા વાતાવરણમાં પણ થઈ શકે છે. ગેરસમજ- પરસેવો ન આવવો એટલે શરીરમાં પાણીની કમી નથી. હકીકત- પરસેવો ન આવવો એ સાબિત કરતું નથી કે શરીર સંપૂર્ણપણે હાઇડ્રેટેડ છે. ખાસ કરીને AC માં પરસેવો ઓછો થાય છે, પરંતુ શરીરમાંથી પાણી ત્વચા અને શ્વાસ દ્વારા સતત નીકળતું રહે છે. ગેરસમજ- ઠંડા વાતાવરણમાં વધારે પાણી પીવાની જરૂર નથી. હકીકત- ઠંડા કે AC વાળા વાતાવરણમાં તરસ ઓછી લાગે છે, પરંતુ શરીરમાંથી પાણીનો ઘટાડો અટકતો નથી, બસ 'દેખાય' ઓછો છે. તેથી નિયમિત અંતરાલ પર પાણી પીવું જરૂરી છે. ગેરસમજ- AC માં શરીરની પાણીની જરૂરિયાત ઓછી થઈ જાય છે. હકીકત- AC માં તરસ ઓછી લાગે છે, પરંતુ શરીરની પાણીની જરૂરિયાત ઓછી થતી નથી, ઘણા કિસ્સાઓમાં થોડી વધી પણ શકે છે.