મોદી અને ટ્રમ્પ 17 જૂને ફ્રાન્સમાં મળશે:16 મહિના પછી બંનેની મુલાકાત, G7 માં ભાગ લેશે; પીએમ સ્લોવાકિયાના પ્રવાસે રવાના

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 17 જૂને ફ્રાન્સમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને મળશે. વ્હાઇટ હાઉસે શનિવારે જણાવ્યું હતું કે બંને નેતાઓ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાશે. ટ્રમ્પ અને PM મોદી ફ્રાન્સમાં G7 સમિટમાં ભાગ લેવાના છે. બંને નેતાઓ 16 મહિના પછી પહેલીવાર રૂબરૂ મળશે. ટ્રમ્પને મોદી છેલ્લે ફેબ્રુઆરી 2025ના રોજ વોશિંગ્ટનમાં મળ્યા હતા. ટ્રમ્પ બીજીવાર રાષ્ટ્રપતિ બન્યા પછી આ તેમની પહેલી મુલાકાત હતી. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં 3 વાર, 2 ફેબ્રુઆરી, 24 માર્ચ અને 14 એપ્રિલે બંને વચ્ચે ફોન પર વાત થઈ હતી. ફ્રાન્સમાં બંને નેતાઓ વેપાર, રોકાણ, સંરક્ષણ, ઊર્જા, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને વૈશ્વિક સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરી શકે છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ, પશ્ચિમ એશિયામાં વધતો તણાવ અને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રની સ્થિતિ પણ વાતચીતનો ભાગ બની શકે છે. PM ફ્રાન્સ-સ્લોવાકિયાની 6 દિવસની યાત્રા પર રવાના PM મોદી શનિવારે સવારે ફ્રાન્સ અને સ્લોવાકિયાની 6 દિવસની યાત્રા પર રવાના થયા. તેમની આ યાત્રા 13 થી 18 જૂન સુધી ચાલશે. PM બન્યા પછી મોદીની આ 7મી ફ્રાન્સ યાત્રા છે. તેઓ 13-14 જૂને ફ્રાન્સના નીસ શહેરમાં રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન સાથે દ્વિપક્ષીય વાર્તા કરશે. PM મોદી સ્લોવાકિયામાં ‘ઇન્ડિયા ઇનોવેટ્સ’ કાર્યક્રમનું ઉદ્ઘાટન કરશે. PM 14 જૂને સ્લોવાકિયા જવા રવાના થશે. અહીં 15 જૂન સુધી રોકાશે. આ દરમિયાન વડાપ્રધાન રોબર્ટ ફિકો અને રાષ્ટ્રપતિ પીટર પેલેગ્રિનીને મળશે. 1993માં સ્લોવાકિયા સ્વતંત્ર દેશ બન્યા પછી કોઈ ભારતીય PMની આ પ્રથમ મુલાકાત છે. મોદી 16 જૂને પાછા ફ્રાન્સ ફરશે. તેઓ 17 જૂને ફ્રાન્સના એવિયન શહેરમાં G7 સમિટમાં ભાગ લેશે. અહીં તેમની અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે મુલાકાત થશે. સમિટમાં વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ, નવી ભાગીદારીઓ અને AIના મુદ્દા પર ચર્ચા થશે. 15 જૂને ટ્રમ્પ ફ્રાન્સ જશે, 17 જૂને મોદીને મળશે વ્હાઇટ હાઉસ દ્વારા જાહેર કરાયેલા નિવેદન અનુસાર, ટ્રમ્પ સોમવારે સવારે અમેરિકાથી રવાના થશે. બપોરે G7 સમિટમાં ભાગ લેવા પહોંચશે. ફ્રાન્સમાં ટ્રમ્પની પ્રથમ દ્વિપક્ષીય બેઠક ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ મેક્રોન સાથે થશે. ત્યારબાદ તેઓ G7 નેતાઓ સાથે સ્વાગત સમારોહ અને ડિનરમાં ભાગ લેશે. 16 જૂનની સવારે ટ્રમ્પ G7 નેતાઓ અને યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સકી સાથે બેઠકમાં ભાગ લેશે. ત્યારબાદ તેમની કતારના અમીર (શાસક) સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક થશે. પછી તેઓ સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) ના રાષ્ટ્રપતિને મળશે. 17 જૂને ટ્રમ્પ ઇજિપ્તના રાષ્ટ્રપતિ અબ્દેલ ફતહ અલ-સિસિ સાથે દ્વિપક્ષીય વાતચીત કરશે. પછી તેઓ વડાપ્રધાન મોદીને મળશે. ભારત ઇનોવેટ્સ શું છે 'ભારત ઇનોવેટ્સ' શિક્ષણ મંત્રાલયની નવી ગ્લોબલ ઇનિશિયેટિવ છે, જેની જાહેરાત વડાપ્રધાન મોદીએ ફેબ્રુઆરી 2026માં ભારત-ફ્રાન્સ ઇનોવેશન વર્ષના ઉદ્ઘાટન દરમિયાન કરી હતી. તેનો ઉદ્દેશ્ય ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સ, IITs, IISc, યુનિવર્સિટીઓ અને સંશોધન સંસ્થાઓને વૈશ્વિક રોકાણકારો, કંપનીઓ, યુનિવર્સિટીઓ અને સંશોધન સંસ્થાઓ સાથે જોડવાનો છે. આ કાર્યક્રમ 14 થી 16 જૂન સુધી નીસ શહેરમાં પેલેસ ડેસ એક્સપોઝિશન્સ (Palais des Expositions) માં યોજાશે. આ મેગા સમિટનું ઉદ્ઘાટન ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન કરશે. G7 શું છે, તેમાં કયા કયા દેશો છે? G7 એટલે ‘ગ્રુપ ઓફ સેવન’, દુનિયાના એ 7 દેશોનો સમૂહ છે, જેને દુનિયાના 'આધુનિક અર્થતંત્ર' વાળા દેશો કહેવામાં આવે છે. આ દેશો છે- અમેરિકા, ફ્રાન્સ, બ્રિટન, જાપાન, ઇટાલી, કેનેડા અને જર્મની. પહેલા તેનું નામ G-8 હતું. 2014માં રશિયાએ પાડોશી દેશ ક્રિમિયા પર કબજો કરી લીધો તો બાકીના સભ્ય દેશોએ રશિયાને ગ્રુપમાંથી બહાર કરી દીધું. તેનું નામ G7 થઈ ગયું. G7 સમિટમાં સૌથી વધુ 7 વખત સામેલ થશે પીએમ મોદી G7 સમિટ માટે સામાન્ય રીતે ભારતીય વડાપ્રધાનોને બોલાવવામાં આવતા રહ્યા છે. 2004 થી 2014 સુધી વડાપ્રધાન રહેલા મનમોહન સિંહે પાંચ વખત G-8 સમિટમાં ભાગ લીધો હતો. પીએમ મોદીને પહેલીવાર 2019માં ફ્રાન્સના બિયારિટ્ઝમાં યોજાયેલી સમિટમાં બોલાવવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ 2020માં અમેરિકાને યજમાની કરવાની હતી, પરંતુ અમેરિકાએ ત્યારે સમિટ રદ કરી દીધી. આ એક વર્ષને બાદ કરતાં, 2019 થી 2024 સુધી દર વર્ષે પીએમ મોદી G7 સમિટમાં સામેલ થયા. 2021માં તેઓ વર્ચ્યુઅલ માધ્યમથી તેમાં સામેલ થયા. 2022માં જર્મની, 2023માં જાપાન અને 2024માં ઇટાલીમાં યોજાયેલી G7 સમિટમાં સામેલ થયા. 2025માં કેનેડામાં યોજાયેલી સમિટમાં સામેલ થયા. ભારતના ટોપ-2 હથિયાર સપ્લાયર્સમાં સામેલ ફ્રાન્સ વર્ષ 2025માં ફ્રેન્ચ અખબાર લા મોન્ડના સમાચાર મુજબ, ફ્રાન્સ એવા સમયે પણ ભારતનો સાથ આપતું રહ્યું છે, જ્યારે અમેરિકા સહિત દુનિયાની તમામ મોટી શક્તિઓએ ભારતનો સાથ છોડી દીધો હતો. પોખરણમાં પરમાણુ પરીક્ષણ પછી અમેરિકા, જાપાન, જર્મની અને બ્રિટન જેવા દેશોએ ભારત પર ઘણા પ્રતિબંધો લગાવ્યા, પરંતુ ફ્રાન્સે ભારતનું સમર્થન કર્યું. ફ્રાન્સે અમેરિકી પ્રતિબંધોની અવગણના કરીને ભારતને હથિયારો વેચવાનું શરૂ કર્યું અને હવે તે રશિયા પછી ભારતનો બીજો સૌથી મોટો સંરક્ષણ હથિયાર સપ્લાયર બની ગયો છે. ભારતને ફ્રાન્સ પાસેથી મિરાજ 2000 ફાઈટર જેટ, રાફેલ ફાઈટર જેટ અને સ્કોર્પિન સબમરીન મળી ચૂકી છે. ફ્રાન્સે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર હંમેશા ભારતને સમર્થન આપ્યું સપ્ટેમ્બર 2023માં યોજાયેલી G20 સમિટ દરમિયાન PM મોદીએ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ જો બાઈડનને 2024ના ગણતંત્ર દિવસ સમારોહમાં સામેલ થવા માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું, પરંતુ ડિસેમ્બરમાં તેમણે ભારત આવવાનો ઇનકાર કરી દીધો. આવા સમયે ભારતે ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોનને ગણતંત્ર દિવસમાં સામેલ થવા માટે આમંત્રણ મોકલ્યું. તેમણે તરત જ તેનો સ્વીકાર પણ કરી લીધો. આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર ફ્રાન્સે હંમેશા ભારતને સમર્થન આપ્યું છે. ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોને સપ્ટેમ્બર 2024માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતને સુરક્ષા પરિષદનો કાયમી સભ્ય બનાવવાની માંગ કરી હતી. આ ઉપરાંત, ફ્રાન્સ ન્યુક્લિયર સપ્લાય ગ્રુપ (NSG) માં પણ ભારતને સભ્ય બનાવવાની તરફેણમાં છે. G7 સમિટ શું છે, આ વખતે તેના એજન્ડાની ખાસ વાત શું છે? એક નિર્ધારિત એજન્ડા પર વાતચીત માટે દર વર્ષે G7 સમિટ યોજાય છે, જેનું આયોજન G7નો અધ્યક્ષ દેશ કરે છે. વાસ્તવમાં, G7ના તમામ 7 દેશો વારાફરતી તેની અધ્યક્ષતા કરે છે. આ વર્ષે ફ્રાન્સ અધ્યક્ષતા કરી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં G7 સમિટ ફ્રાન્સના એવિયાં શહેરમાં યોજાશે. આ સમિટના એજન્ડામાં ભૌગોલિક રાજકીય સંકટ (યુક્રેન યુદ્ધ, ઈરાન-ઈઝરાયેલ તણાવ, ગાઝા, લેબનાન અને હોર્મુઝ રૂટની સ્થિતિ, મધ્ય પૂર્વના સુરક્ષા પડકારો), વૈશ્વિક આર્થિક સહયોગ અને અસંતુલન અને આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI)ના મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, G7ના સભ્ય દેશોના નેતાઓ અને અધિકારીઓ વર્ષમાં ઘણી બેઠકો કરે છે, જેમાં અનેક કરારો થાય છે અને વિશ્વની મોટી ઘટનાઓ પર સત્તાવાર નિવેદનો બહાર પાડવામાં આવે છે. શરૂઆતમાં G7નો એજન્ડા આર્થિક પડકારો અને ક્લાઇમેટ ચેન્જ જેવા મુદ્દાઓનો ઉકેલ લાવવાનો હતો. પાછળથી રાજકીય અને સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ પણ તેમાં સામેલ થયા. વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર G7ના નિર્ણયોની અસર સમગ્ર વિશ્વ પર પડે છે. ઉદાહરણ તરીકે, G7 એ 2002માં મેલેરિયા અને એઇડ્સ સામે લડવા માટે ગ્લોબલ ફંડ બનાવ્યું. 1998માં નાણાકીય સંકટ દરમિયાન ઇન્ડોનેશિયા અને થાઇલેન્ડ જેવા દેશોને આર્થિક મદદ કરી. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન રશિયા પર કડક પ્રતિબંધો લાદવા અને યુક્રેનને મદદ કરવાનો નિર્ણય કર્યો. G20 થી G7 કેવી રીતે અલગ છે? G7 ની કોઈ કાયમી ઓફિસ નથી અને તેના સભ્ય દેશો કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો પસાર કરી શકતા નથી. G20 માં સૌથી મોટો મુદ્દો વિશ્વ અર્થતંત્ર હોય છે, જ્યારે G7 માટે રાજકીય મુદ્દાઓ પણ મહત્વના હોય છે. 1999 માં બનેલા G20 માં G7 ના દેશો ઉપરાંત BRICS ના દેશો પણ સામેલ છે. આ દેશોમાં ભારત ઉપરાંત આર્જેન્ટિના, ઓસ્ટ્રેલિયા, બ્રાઝિલ, ચીન, ઇન્ડોનેશિયા, મેક્સિકો, રશિયા, સાઉદી અરેબિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા, દક્ષિણ કોરિયા, તુર્કીયે અને યુરોપિયન યુનિયનનો સમાવેશ થાય છે. રાજન કુમારના મતે G20 માં નવા અને વિકસતા અર્થતંત્ર ધરાવતા દેશોને પણ સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. ભલે G7 અને G20 નો એજન્ડા એક સરખો હોય, પણ આ સમયે G20 વધુ પ્રભાવી જૂથ છે. 2020 માં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે પણ G7 ને ખૂબ જ જૂનું જૂથ કહ્યું હતું.